Bài 106: (Chơi La Vang viếng mộ Nguyễn Hữu Bài cảm tác)

Bài 106: (Chơi La Vang viếng mộ Nguyễn Hữu Bài cảm tác)

Chẳng trách trời già có lúc say,

Thương thời ly loạn nhớ tôi ngay.

Đất vùi muôn thửa lòng son sắt,

Sương rưới năm canh lệ cỏ cây.

Tóc bạc đẩy về Tây ghét mặt,

Rừng vàng giữ vững Nhật buông tay.(1)

Tình thơ cảnh mộng chiều man mác,

Lầu hạc đi về một đám mây.

                   THẠCH LỮ (1960)

(1) Thời gian 1923-1926 gì không nhớ rõ, nghe cụ Huỳnh Thúc Kháng kể chuyện: Nhật bổn muốn xin giải Trường Sơn sớm, Pháp muốn khỏi mất lòng Nhật, mặc dù Pháp Pháp dành để làm đồn điền. ( Người mình trưng thì khó khăn lắm, ít ai trưng được. Pháp thì ở đâu xa đánh điện về xin được ngay viên Khâm Sứ yêu cầu Viện Cơ Mật lục hồ sơ cho họ xem. Thì biên giới Việt Nam tây giáp Ai Lao, Pháp bác đi nói rằng: Giữa Ai Lao với Việt Nam còn là một vùng Tân thế giới, xưa nay chưa có ai kinh lý cả. Chúng tôi (Pháp) qua đây mấy mươi năm rồi mà chưa đi khắp được.Viện Cơ Mật đều phải im hơi . Sau đó Tòa Khâm Sứ đưa cái giấy buộc Viện ký nhận rằng: Gỉai núi Trường Sơn không thuộc địa phận Việt Nam . Cụ Bài phúc đáp: Việt Nam là chánh thể quân chủ, Viện không đủ quyền. Song ngày Cựu hoàng Bảo Đại đi du học Pháp, Cụ Bài đã tổ chức cho một số sinh viên du học Pháp. Tuy ai qua Pháp xin thỉnh an Bảo Đại thì khi vào đã có người Pháp bên cạnh Bảo Đại rồi. Song sinh viên thì đón vua lúc đi săn bắn ngao du để bàn về vấn đề ấy. Khi người Pháp đưa giấy cho Bảo Đại ký, thì cựu hoàng trả lời: Tôi là hậu sinh nhưng vua cha có dặn rằng: Nước Việt Nam tây giáp Ai Lao, tôi không thể trái lời vua cha đã dạy tôi. Pháp muốn bới mã cũng bị cụ Bài cản trở, lúc sau cho “năm cụ rớt cái ùm” vì ghét nhiều chuyện

                                                   Cụ Nguyễn Hữu Bài